حسن بن نوح القمري البخاري
124
كتاب التنوير (فارسى)
كفك بفتحتين : كف آب و صابون و كف شير و مانند آن پارسى است . آنندراج كلى كل بفتح اول و سكون لام ( پارسى ) : كچل و گر ، كسى كه سر او موى ندارد . آنندراج كليچه بفتح اول ( پارسى ) كليد چوبين در سراى . و نيز بضم اول نان كوچك روغنى . و نيز نام وزنى است مساوى يك سوم ( بلعك ) . كناش كتاب مختصرى است كه اصطلاحات هر علمى را در آن نويسند ، مثلا : كناش طب يعنى : مختصر اصطلاحات لازم علم طب يا كناش هندسه كه اصطلاحات ضرورى علم هندسه در آن نوشته شده باشد . بتازى آن را : « المدخل » گويند . اين واژه از اصطلاحات صدر نهضت فرهنگ اسلام و از موضوعات دانشمندان ايرانى بغداد مىباشد . و بعدها مختصرات هر علم را كه در آن مسائل لازمهء آن علم كه محتاج اليه عموم است نيز كناش مىگفتهاند . گويا اين كلمه از واژهء كنش يعنى : عمل آمده است . و گفته مىشود كه اين كلمه سريانى است و بمعنى دفتر و يا مجموعه مىباشد ، در صدر جنبش فرهنگى اسلامى چند كناش در طب از فضلاى پزشكان سريان مانند : حنين ثابت بن قره ، ماسرجويه ، ساهر - كناش الساهر : از نامدارترين كناشهاى طبى بوده است ، يك نسخه مخطوط اكنون از كناش الساهر در كتابخانه ملى ملك موجود مىباشد . كواميخ كامه نام خوراكى است كه در : « آبكامه » و « كامه » گفته شد ، و معرب آن « كامخ » مىباشد و جمع : آن كواميخ مىشود .